To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 6 wrz 2010. Od tego czasu dokonano 3 zmiany, które oczekują na przejrzenie.

Deutsch
Obszar	Europa i Afryka [1]
Liczba mówiących	~128 000 000 (język ojczysty dla: 105 527 178 osób[2], język obcy dla 18 000 000 osób[3])
Ranking	11.
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie Języki germańskie Języki zachodniogermańskie Język niemiecki
Pismo	łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy	Austria Belgia Liechtenstein Luksemburg Niemcy Szwajcaria Unia Europejska (język oficjalny i roboczy) Pozostałe miejsca: Namibia (język narodowy; język urzędowy 1984-90) Trydent-Górna Adyga, Włochy (język urzędowy regionu autonomicznego, obok włoskiego) Polska (język urzędowy/pomocniczy w 22 gminach województwa opolskiego Alzacja, Mozela, Francja (język regionalny regionu administracyjnego i departamentu regionu Lotaryngia) Krahule/Blaufuß, Słowacja (język urzędowy gminy, obok słowackiego) Watykan (oficjalny język Gwardii Szwajcarskiej)
Regulowany przez	Międzypaństwowa Komisja Ortografii Niemieckiej
Kody języka
ISO 639-1	de
ISO 639-2	deu/ger
ISO 639-3	deu
SIL	GER
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku niemieckim
Wikipedia w języku alemańskim
W Wikisłowniku: Słownik języka niemieckiego

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

W skład języków niemieckich wchodzą: alemański (Szwajcaria, Liechtenstein, Alzacja, Szwabia), bawarski (Górna Bawaria, Dolna Bawaria, Górny Palatynat, Południowy Vogtland, Austria (oprócz kraju związkowego Vorarlberg), Samnaun, Gryzonia, Prowincja Bolzano, Böhmerwald/Hinterer Bayerischer Wald, górnofrankijski (Frankonia, Hesja, Palatynat, Lotaryngia, Luksemburg – tamtejsza odmiana zwana językiem luksemburskim), środkowogórnoniemiecki (do którego można zaliczyć "Standard Hochdeutsch", oraz gwary z obszaru Górnej Saksonii, Turyngii, Anhaltu, południowej Brandenburgii oraz ze Śląska; dawniej również Prusy Górne) oraz dolnoniemiecki (Dolna Saksonia, Meklemburgia, północna Brandenburgia, Pomorze – obecnie tylko Przednie, dawniej również Prusy Dolne; historycznie również język niderlandzki a za nim afrikaans stanowią odmianę języka dolnoniemieckiego).

Różnice np. pomiędzy dolnoniemieckim a bawarskim są większe niż pomiędzy polskim a serbsko-chorwackim^{potrzebne źródło}. Pogląd o "jednym" języku niemieckim jest w dużej mierze spuścizną czasów Bismarcka i Hitlera, bowiem centralistycznym dążeniom Berlina różnice językowe pomiędzy poszczególnymi częściami państwa nie były na rękę.

Języki niemieckie (często w kontakcie z innymi językami) odegrały kluczową rolę w kształtowaniu się kilku innych języków. Przykładem jest tu wykształcony w średniowieczu język jidysz. W XIX wieku natomiast z kilku etnolektów niemieckich w Pensylwanii wykształciła się odmiana pensylwańska.

Język niemiecki ma swoich użytkowników w wielu krajach, gdzie nie ma statusu oficjalnego. Są to: Stany Zjednoczone, Brazylia, Kanada, Francja, Argentyna, Rosja, Kazachstan, Australia, Holandia, Wielka Brytania, Hiszpania, Chile, Paragwaj, Węgry, Republika Południowej Afryki, Meksyk, Izrael, Rumunia i Czechy.

edytuj Ortografia

 Osobny artykuł: alfabet niemiecki.

Alfabet niemiecki jest odmianą alfabetu łacińskiego i składa się z 30 liter. Oprócz 26 liter klasycznych zawiera także przegłosy ä, ö i ü (tzw. Umlaut) oraz ß (tzw. Es-Zett lub scharfes S). Przy braku odpowiednich czcionek muszą one być zastępowane odpowiednimi dwuznakami (ä = ae, ö = oe, ü = ue, ß = ss).

A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S   T U Ü V W X Y Z
a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z

Cechą charakterystyczną niemieckiej ortografii jest pisownia wszystkich rzeczowników wielką literą (występująca współcześnie ponadto jedynie w ortografii jęz. luksemburskiego; do 1948 r. obowiązywała ona również w języku duńskim).

W 1998 r. wprowadzono reformę (potem kilkakrotnie modyfikowaną) niemieckiej ortografii, która polega m.in. na wariantowym zniemczeniu pisowni niektórych wyrazów obcych, zwiększeniu liczby wyrażeń pisanych rozdzielnie oraz wielką literą, jak również zastąpieniu ß występującego po krótkiej samogłosce przez ss oraz zwiększeniu częstotliwości używania litery ä zamiast e. Nowa pisownia formalnie obowiązuje już w Niemczech i Austrii, jest jednak ignorowana przez największe wydawnictwa prasowe^{potrzebne źródło}.

Świat niemieckojęzyczny

Dialekty niemieckie

Wygląd szkolnego pisma ręcznego w języku niemieckim był ściśle uregulowany. Do 1925 r. było to pismo zwane Kurrentschrift (kurrenta; inaczej Spitzschrift), a w latach 1935-1941 Sütterlinschrift (inaczej Deutsche Schrift). Do dzisiaj widać te wpływy w piśmie ręcznym starszego pokolenia Niemców.

Dla niemieckiego ze Szwajcarii i Liechtensteinu charakterystyczny jest brak litery ß w pisowni, zastępuje się ją podwójnym "s" (ss).

edytuj Akcent wyrazowy

• Akcent wyrazowy w języku niemieckim pada w zdecydowanej większości wyrazów na pierwszą sylabę w wyrazie, np. dol·met·schen ˈdɔlmɛʧən^[4]. W wyrazach złożonych z dwóch samodzielnych wyrazów np. Plat·ten-spie·ler ˈplatənˌʃpiːlɐ wyróżnia się dwa akcenty - główny na pierwszą sylabę pierwszego członu i poboczny na pierwszą sylabę drugiego członu. Wyjątkami są:
  • czasowniki i imiesłowy z nieakcentowanym przedrostkiem, np. übersetzen ʏbɐˈzɛʦən, gemacht gəˈmaxt oraz utworzone od nich rzeczowniki, np. Übersetzung ʏbɐˈzɛʦʊŋ, das Gemachte das gəˈmaxtə.
  • niektóre wyrazy pochodzenia obcego np. Partei paʁˈtaɪ̯.

edytuj Fonetyka i fonologia a pisownia niemiecka

 Osobny artykuł w Wikisłowniku: Aneks:Tabela IPA dla języka niemieckiego

• W niemieckiej pisowni występuje wiele wieloznaków, takich jak:
  • au – oznacza aʊ np. Haus haʊ̯s
  • ch – oznacza w sąsiedztwie fonemów /a/, /o/, /u/ głoskę x, przykłady: Nacht naxt, wach vax, po e,i,ä,ö,ü,ei,ai,eu,äu,l,r,n oraz w –chen miękkie ç, zbliżone do wymowy ch w polskim wyrazie chirurg (Przykłady: Pech pɛç, ich ʔɪç, Nächte 'nɛçtə), a na początku wyrazu przed fonemami /a/,/o/ oraz przed spółgłoską oznacza głoskę k, np. Charakter ka'ʁaktɐ, Cholera 'kɔləʁa, Chrom kʁoːm
  • chs – oznacza ks przykłady: wachsen ˈvaksn̩ lub vɛkst, Luxus 'lʊksʊs
  • ck – oznacza głoskę k, przykłady: Schreck ʃʁɛk, Zucker ˈʦʊkɐ
  • ei, ai, ey i ay – zwykle oznacza dyftong /aɪ̯/, przykłady: Leim laɪ̯m, Mais maɪ̯s, Meyer 'maɪ̯ɐ, Bayern 'baɪ̯ɐn.
  • eu, äu, oi, oy – zwykle oznacza dyftong /ɔʏ̯/. Przykłady: Beutel ˈbɔɪ̯təl, także w wyrazach pochodzenia greckiego np. Euthanasie ˌʔɔʏ̯tana'ziː, läuten ˈlɔɪ̯tən, Alois 'ʔalɔʏ̯s, Hoyerswerda 'hɔʏ̯ɐsv̥ɛɐ̯da˙.
• Końcówka -er ulega asymilacji do tzw. r zwokalizowanego ^[5] ɐ np. Mutter 'mʊtɐ (zjawisko to nie występuje jednak w niektórych wariantach języka niemieckiego).
  • ig – oznacza w wygłosie dwuznak /ɪç/, a w odmianie /ɪɡ/. np.: fleißig 'flaɪ̯sɪç i der fleißige Student deːɐ̯ 'flaɪ̯sɪɡɐ ʃtuˈdɛnt
  • ng – oznacza zwykle głoskę (ŋ), np. fangen ˈfaŋən. W niektórych wyrazach obcego pochodzenia oznacza ŋg, np. anglikanisch aŋgli'kaːnɪʃ
  • nk – oznacza zbitkę spółgłosek ^[6] ŋk, np. Enkel ˈɛŋkəl
  • Końcówka -ow występujące regionalnie w nazwach miejscowości oznacza długą głoskę oː, np. Güstrow ˈgʏstroː oraz sporadycznie w niemieckich nazwiskach (gdy występuje w obcojęzycznych nazwiskach czytane jest zgodnie z oryginalną wymową)
  • ph – oznacza głoskę f (występuje wyłącznie w wyrazach obcego pochodzenia), przykłady: Physik fyˈzɪk, Phase 'faːzə – także w imionach, np. Sophie zɔ'fiː)
  • qu – zwykle oznacza /kv/ np. Quelle 'kv̥ɛlə.
  • rh – oznacza fonem /r/, realizowany jako r, ʀ lub ʁ (występuje wyłącznie w wyrazach obcego pochodzenia – np. Rheumatismus ˌʁɔʏ̯ma'tɪsmʊs
  • rz – oznacza /ʁʦ/ np. schwarz [ʃvaʁʦ
  • sch – oznacza głoskę ʃ, przykłady: Schaf ʃaːf, Schule 'ʃuːlə
  • sp – oznacza /ʃp/ z wyjątkiem pozycji wygłosowej wówczas – sp /sp/. Przykłady: Sport ʃpɔʁt (także w wyrazach obcego pochodzenia np. Spartakiade ˌʃpaʁta'kɪ̯adə (ale: Wespe 'vɛspə). Litera s przed dwuznakiem ph oznacza s: Sphäre 'sfeːʁə. Istnieją też dialekty, w których sp zawsze oznacza sp lub zawsze ʃp.
  • st – oznacza /ʃt/ z wyjątkiem pozycji wygłosowej – wówczas /st/. ʃt wymawiane jest także w nagłosie wyrazów obcego pochodzenia, np. Stratosphäre ˌʃtʁatɔ'sfeːʁə (ale: Bestie 'bɛstɪ̯ə, Vestalin vɛs'taːlɪn). Istnieją też dialekty, w których st oznacza zawsze st lub zawsze ʃt.
  • th – oznacza głoskę t (występuje wyłącznie w wyrazach obcego pochodzenia, np. Thema 'teːma˙)
  • tsch – oznacza /ʧ/ np. Deutsch dɔɪ̯ʧ
  • tz – oznacza ʦ np. w wyrazie Katze 'kaʦə
  • ui i uy, występujące w pisowni regionalnej, oznaczają głoskę /yː/, np. Duisburg 'dyːsb̥ʊʁk, Neukirchen- Vluyn nɔʁt'kɪʁçən 'flyːn. W nielicznych wyrazach, głównie obcego pochodzenia, ui występuje także w pisowni standardowej na oznaczenie dyftongu ʊɪ̯ (np. Uigure ʊɪ̯'guːʁə, pfui pfʊɪ̯).
  • zig – oznacza ʦɪç np. Zwanzig ˈʦvanʦɪç
  • Dwie sąsiadujące litery oznaczające tę samą spółgłoskę (np. bb, dd, ff, gg, kk, ll, mm, nn, pp, ss, tt ) i należące do jednego morfemu czyta się jako jeden dźwięk, inaczej niż w języku polskim przykłady: (Ebbe ˈɛbə, Kladde ˈkladə, Schiff ʃɪf), Flagge 'flaɡə, zurückkommen ʦuˈʀʏkːɔmən toll tɔl, kommen ˈkɔmən, Sonne 'zɔnə, Treppe ˈtʁɛpə, essen ˈɛsən, retten ˈʁɛtən. Zapis ten jednocześnie oznacza, że poprzedzająca taką spółgłoskę samogłoska jest krótka.
  • Dwie sąsiadujące litery oznaczające tę samą samogłoskę przykłady: (aa, oo lub ee) czyta się jako jeden dźwięk (jedną długą samogłoskę), inaczej niż w języku polskim przykłady: Saal zaːl, Boot boːt, Seele 'zeːlə. Podwójne uu występujące na przykład w wyrazie Genugtuung gə'nuːkˌtuːʊŋ czyta się jednak jako dwie samogłoski ze względu na przebiegającą między nimi granicę morfemów. Z podobnych względów podwójne ii w wyrazie assoziieren w wymowie starannej oznacza dwie samogłoski: asoʦɪ'iːʁən. Również podwójne ee w wyrazie beenden nie oznacza z tego powodu jednej długiej samogłoski: bə'ʔɛndən.

Uwaga: powyższe zbitki liter mogą czasami oznaczać oddzielne głoski, jeśli użyto ich w zapisie oddzielnych morfemów, np.: beurteilen bə'ʔuʁtaɪlən, beinhalten bə'ʔɪnhaltən, entzückend ɛnt'ʦʏkənt, entscheiden ɛnt'ʃaɪ̯dən, angeblich 'ʔangeːplɪç, ankommen 'ʔankɔmən itp.

• Litera c występuje poza dwuznakami jedynie w nowszych zapożyczeniach (np. Container kɔn'teːnɐ, Center 'sɛntɐ, Creme kʁɛːm lub kʁeːm), imionach (np. Claudia 'klaʊdɪ̯a) i nazwach miejscowych. Oznacza głoskę k, rzadziej ʦ lub s.
• Litery d, t, n oznaczają głoski apikalne (nie jak w języku polskim koronalne)
• _e – oddaje w zapisie długość samogłoski oznaczonej przez literę poprzedzającą – w pisowni standardowej wyłącznie przez literę i (np. viel fiːl) – regionalnie także literę o (np. Soest zoːst). /eː/ i /ɛː wymawiane są w sposób zbliżony do polskiego „ej” przykłady: leer leːɐ̯, Bär bɛːɐ̯. Natomiast samodzielne końcowe ə wymawiane jest jako zredukowana samogłoska^[7] szwa np. Mücke ˈmʏkə.
• _h – oddaje w zapisie długość samogłoski oznaczanej przez literę poprzedzającą (np. l.p. Schuh ʃuː l.m. Schuhe 'ʃuːə). Ortografia niemiecka nie jest w tym wypadku jednak konsekwentna, ponieważ często długości samogłosek nie oznacza się w piśmie. A więc na przykład chociaż w wyrazie Stühle 'ʃtyːlə litera h oznacza długość samogłoski oznaczanej przez ü, tj. yː, to już przy tej samej samogłosce w wyrazie Schüler 'ʃyːlɐ litera h nie pojawia się w zapisie. Dodatkowo h występuje w części wyrazów również tam, gdzie jej funkcja oznaczania długości jest zbędna, ponieważ rolę tę spełniają inne litery, np. w er sieht) 'ʔeːɐ̯ 'ziːt litera h jest zbędna z punktu widzenia oddawania w zapisie długości samogłoski iː, ponieważ długość oznacza już dwuznak ie. O regułach użycia litery h w ortografii nie decydują więc wyłącznie względy fonetyczne, ale też historyczne oraz korelacja z innymi formami danego wyrazu (por. omówione sieht, bo sehen). Samodzielna litera h oznacza w nagłosie spółgłoskę h, różną od x, przykłady: hin hɪn, występuje także w rzeczownikach złożonych rothaarig ˈroːthaːrɪç. Przed l,m,n,r i po samogłoskach występuje tzw. h-nieme przykłady: Jahr jaːɐ̯ i Jahr jaːɐ̯, Kuhle ˈkuːlə, Kuhle ˈkuːlə, Schuhe ˈʃuːə, gehen geːən(dodatkowo długa samogłoska e wymawiana jest w sposób zbliżony do polskiego ej, choć w Austrii wymawia się geːhən.
• _i – oddaje w zapisie długość samogłoski oznaczonej przez literę poprzedzającą, ale występuje jedynie regionalnie w stosunku do litery o (np. Troisdorf 'tʁoːsd̥ɔʁf)
• Istnieją trzy równoprawne warianty realizacji fonemu /r/ – r, ʀ i ʁ
• Samodzielne s oznacza z w nagłosie przed samogłoską np. Sache zaxe, w śródgłosie między dwoma samogłoskami np. Glaser ˈglaːzɐ, natomiast w nagłosie przed spółgłoską, śródgłosie przed spółgłoską, wygłosie oraz w zapożyczeniach z języka angielskiego oznacza s przykłady: Sphäre 'sfe:ʁə, Mast mast, Haus haʊ̯s, Sex sɛks również zɛks (zbitki st, sp, sch, ss omówiono powyżej).
• Litera o oznacza /oː/, które wymawia się inaczej niż w języku polskim np. Bote ˈboːtə. o wymawia się zaś tak samo jak w języku polskim.
• Litera ß oznacza głoskę s np. weiß vaɪ̯s, w odróżnieniu od ss (również oznaczającego s np. Fass fas) występuje w zapisie po samogłoskach długich i dyftongach. Dodatkowo dla zastąpienia litery ß stosuję się sz.
• Litera x oznacza ks np. Xerographie kseʀoɡʀaˈfiː.
• Litera v oznacza najczęściej głoskę f np. Vater ˈfaːtɐ z wyjątkiem wyrazów obcego pochodzenia, w których oznacza zazwyczaj głoskę v, np. w wyrazie Virus ['viːʁus.
• Litera y oznacza w śródgłosie głoskę /yː/ (Lyrik 'lyːʁɪk), y (Physik fy'ziːk) lub ʏ (Sylt 'zʏlt), natomiast w wygłosie głoskę ɪ (Franz Vranitzky 'fʁanʦ fʁa'nɪʦkɪ)
• Litera z - oznacza głoskę ʦ, przykłady: Zorn 'ʦɔʁn, Zahn tsaːn
• W języku niemieckim występują też tzw. umlauty:
  • Litera ä oznacza głoskę ɛ (Äste 'ʔɛstə) lub /ɛː/ (zastępowana jest najczęściej przez eː, np. spät ʃpeːt). Dodatkowo dla zastąpienia litery ä stosuję się ae np. Matti Ensio Nykänen → Matti Ensio Nykaenen
  • Litera ö oznacza głoskę œ, np. öffnen 'ʔœfnən) lub /øː/, np. mögen 'møːgən), czasem ø np. Föderation ˌfødɛʁa'ʦɪ̯oːn). Dodatkowo dla zastąpienia litery ö stosuję się oe np. Andreas Widhölzl → Andreas Widhoelzl
  • Litera ü oznacza głoskę ʏ (Flüchtling 'flʏçtlɪŋ lub /yː/ (fühlen 'fyːlən). Dodatkowo dla zastąpienia litery ü stosuję się ue np. Andreas Küttel → Andreas Kuettel.
• Przed samogłoską akcentowaną w nagłosie morfemu występuje zwarcie krtaniowe ʔ, nieoznaczane w piśmie.
• Spółgłoski dźwięczne ulegają ubezdźwięcznieniu w wygłosie przykłady: halb halp (b dźwięczna, p bezdźwięczna), Pferd pfeːɐ̯t (d dźwięczna, t bezdźwięczna), Weg veːk (g dźwięczna, k bezdźwięczna). Spółgłoski bezdźwięczne p, t, k wymawiane są z przydechem. Istnieją też ich nieprzydechowe odpowiedniki powstałe w wyniku ubezdźwięcznienia b, d i g w nagłosie morfemu po spółgłosce przydechowej, np. w wyrazie abgeben ['ʔapʰkeːbən (częściej notowane jako 'ʔapg̊eːbən) głoska g w nagłosie morfemu -geben traci dźwięczność, lecz nie zyskuje przydechu po przydechowym pʰ w wygłosie morfemu ab-.
• Wyrazy i zwroty zapożyczone z języka angielskiego i francuskiego wymawiana są zwykle w sposób jednakowy z wymową obcą, np. Smith 'smɪθ, Niveau ni'voː lub w sposób zbliżony, np. First Lady 'fœəst 'leːdɪ (ang. 'fəːst 'leɪ̯dɪ), Etui e'tyiː (fr. e'tɥi)
• W sylabach otwartych^[8] samogłoskę wymawia się długo np.: fra –gen.
• W sylabach zamkniętych ^[9] samogłoskę wymawia się krótko przykłady: kom-men, ler-nen, schmer-zen, Lek-tor, Mor-gen. Wyjątek stanowią samogłoski w wyrazach jednosylabowych, zakończone spółgłoską pojedynczą. Samogłoski w tych wyrazach są długie i należy je odpowiednio dłużej wymawiać przykłady.: der deːɐ, gut guːt, wir viːɐ, Tag taːk, Weg veːk, Fuß fuːs, Spaß ʃpaːs, Tee teː wymowę podójnego (ee) omówiono powyżej . Ponadto należy pamiętać, że nieme „h” jest wskaźnikiem długości poprzedzającej je samogłoski przykłady.: Uhr, Stahl, Ohr, ihr, nehmen. Wskaźnikiem zaś krótkości samogłosek poprzedzających są zarówno dwie jednakowe, jak również dwie różne spółgłoski przykłady.: kom-men, ler-nen, singen, nicht, Gruppe, Kollege. Podwójne spółgłoski wymawia się w języku niemieckim (w przeciwieństwie do polskiego) tak jak pojedyńcze spółgłoski, czyli krótko.
• Samogłoski przed zbitką^[10]spółgłosek należącymi do tego samego morfemu są zawsze krótkie, np. fast fast, ale już np. er rast 'ʔeːʁ‿'ʁaːst z długim aː, bo -t należy do innego morfemu (do końcówki fleksyjnej).
• Wieloznaki oznaczające spółgłoski oznaczają też krótkość samogłoski przed tą spółgłoską, np. waschen 'vaʃən – krótkie a przed spółgłoską ʃ.

Niemieckie samogłoski opisuje następująca tabela (na podstawie Lagenscheidts Taschenwörterbuch Deutsch)ː

Istnieją też dwugłoski: /aɪ̯/, /ɔʏ̯/, /aʊ̯/ (rzadko także: /ʊɪ̯/)

Uwagi:

• W wymowie scenicznej^[11] dyftongi niemieckie realizowane są odpowiednio jako /ae̯/, /oe̯/ i /ao̯/
• Samogłoska /ɛː/ zastępowana jest zazwyczaj przez /eː/
• W nielicznych wyrazach obcego pochodzenia istnieje też krótka samogłoska /ø/, np. w wyrazie Föderation ˌfødɛʁa'ʦɪ̯oːn
• Samogłoski krótkie w wygłosie (z wyjątkiem ə) ulegają często wydłużeniu i wymawiane są jako półdługie, np. o˙ np. w wyrazie Kino 'kiːno˙.
• Równolegle do pisowni z wykorzystaniem liter ä, ü, ö występują słowa zawsze pisane przez ae, ue, oe – dotyczy to przede wszystkim niektórych nazwisk (np. Goethe).

edytuj Przykładowy tekst

Alle Menschen sind frei und gleich an Würde und Rechten geboren. Sie sind mit Vernunft und Gewissen begabt und sollen einander im Geist der Brüderlichkeit begegnen.

'ʔalə 'mɛnʃən zɪnt fʁaɪ̯ ʔʊnt g̊laɪ̯ç ʔan 'vʏʁdə ʔʊnt 'ʁɛçtən gə'boːʁən # ziː zɪnt mɪt fɐ'nʊnft ʔʊnt g̊ə'vɪsən bə'gaːpt ʔʊnt 'z̥ɔlən aɪ̯'nandɐ ʔɪm gaɪ̯st d̥eːɐ̯ 'bʁyːdɐlɪçkaɪ̯t b̥ə'geːgnən

Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.

edytuj Gramatyka

 Osobny artykuł: Gramatyka języka niemieckiego.

Język niemiecki zalicza się zasadniczo do typu języków fleksyjnych, przy czym odmiana rzeczownika jest stosunkowo uboga i do oznaczenia liczby i przypadka używa się przede wszystkim rodzajników.

Język niemiecki ma liczbę pojedynczą z 3 rodzajami – męskim, żeńskim i nijakim, oraz liczbę mnogą bez podziału na rodzaje. Rodzaje męski i nijaki wykazują podobieństwo w odmianie, podobnie rodzaj żeński i liczba mnoga. Są 4 przypadki – mianownik, dopełniacz, celownik i biernik, przy czym najrzadziej używany jest dopełniacz (najczęściej zastępuje się go konstrukcjami z przyimkiem).

Czasowniki mają bogatszą odmianę przez osoby, liczby, czasy i strony. Formy czasowników niemieckich nie rozróżniają natomiast rodzaju gramatycznego.

Przypisy

edytuj Zobacz też

Zobacz publikację na Wikibooks:
Niemiecki

• Europa niemieckojęzyczna
• język niemiecki w Niemczech
• język niemiecki w Austrii
• język niemiecki w Szwajcarii
• język niemiecki w Liechtensteinie
• język niemiecki w Luksemburgu
• tyrolski dialekt języka niemieckiego
• dialekt śląski języka niemieckiego (Schläsch)
• dialekt kłodzki
• dialekt koloński
• dialekt meklemburski

edytuj Linki zewnętrzne

• Słownik niemiecko-polski i polsko-niemiecki
• ozali.org - słownik niemiecko-polski i polsko-niemiecki
• - prawniczy słownik niemiecko-polski i polsko-niemiecki
• Słownik języka niemieckiego Uniwersytet Lipski
• Niemiecki słownik wyrazów obcych Langenscheidt
• Wielki Słownik Języka Niemieckiego Braci Grimm (16 tomów) Projekt Uniwersytetu w Trewirze
• the sounds of German projekt fonetyki niemieckiej zrealizowany przez University of Iowa